İleri Yaşlarda Rekreasyon

İleri Yaşlarda Rekreasyon faaliyetleri yaş ilerledikçe önem kazanan ve yükselen değerler arasında olup üzerinde durulması gereken önemli konulardan birisidir. Bu makalemizde ” İleri Yaşlarda Rekreasyon ” konusunu işleyeceğiz.

İleri Yaşlarda Rekreasyon

Yaşamın kaçınılmaz gerçeklerinden biri yaşlılıktır. İnsan ömrü boyunca yaptığı manevi ve maddi yatırımlarının çoğunu gelecek için bir anlamda yaşlılığı için yapar. Yaşlılık, “genel anlamda bireyin fiziksel ve bilişsel fonksiyonlarında bir gerileme, sağlığın, gelir düzeyinin, saygınlığın, rol ve statünün, bağımsızlığın, sosyal yaşantının ve sosyal desteklerin azalması ve kaybı gibi pek çok sorunun yaşandığı bir kayıplar dönemi” olarak tanımlanmaktadır. Bu döneme ne kadar hazır girilirse, yani ne ölçüde sağlıklı ve donanımlı girilirse, o kadar mutlu ve huzurlu bir yaşlılık dönemi geçirme ihtimali söz konusu olur. Bu nedenle maddi yatırımların yanı sıra, manevi yatırımların, özellikle bireyin kişisel anlamda kendi kendisini geliştirmesi oldukça önemlidir (Yüksel, Dinçer, Büyükköse, Lale, 2016). İleri Yaşlarda Rekreasyon bu bağlamda önemlidir.

Rekreasyonun bir diğer sosyal yararı yaşlıları desteklemesidir. Rekreasyon aktif yaşamı geliştirebilmekte, hastalıklara ve yaşla birlikte oluşan rahatsızlıklara yardım edebilmektedir. Fiziksel hareketlilik içeren rekreasyon etkinlikleri, yaşlı nüfusu bağımsız olmaları ve hayattan doyum almaları için hareketlendirmekte; bilişsel işlevlerini yerine getirebilmeleri ve bunu sürdürmeleri konularında yardımcı olmakta, bilişsel bozukluklarda riskin azalmasını sağlamaktadır. Bilişsel performans rekreatif etkinlikler yoluyla geliştirilebilmekte; düzenli fiziksel aktivite alzeimer ve demansa karşı yaşlı nüfusu koruyabilmektedir. Etkinliklerin fiziksel sağlık olmaksızın da yaşlılar üzerinde yararlı etkileri vardır. Rekreasyon etkinlikleri, sosyalleşme olanakları sağlamakta ve toplumda yaşlıları aktif kılmakta; böylece sosyal yalnızlaşmayı önlemektedir. Rekreasyon etkinlikleri, yaşlıların yaşamlarını daha mutlu ve sağlıklı geçirmelerine yardımcı olmaktadır (CSP, 2005, 29).

Boş zamanların değerlendirilmesi olgusu, yaşamın diğer dönemlerinde olduğu gibi, yaşlılıkta da söz konusudur. Iş yaşamından emeklilikle birdenbire kopan kişilerin büyük bir boş zamanla karşılaştıklarını görürüz. O halde, yaşamlarının bu son aşamasında bulunan yaşlılar geniş bir boş zaman içerisinde ne yapacaklar? Bu konuda çok fazla değişken söz konusudur. Örneğin yaşlıların cinsyeti, yerleşim birimi, eğitim düzeyi , mesleksel durumu, sağlık durumu, sosyo-ekonomik düzeyi, bir kurumda olup olmaması gibi değişkenler yaşlının boş zamanını değişik biçimde etkiler. Bu bakımdan onlar için standart boş zaman değerlendirme programları düzenlemek güçleşmektedir.

Dinç olanlar, kendi kapasitelerine uygun bir işte çalışabilmektedirler.

Ekonomik durumu iyi olanlar çeşitli ülkelerde oluşturulmuş tatil köylerine giderler. Burada boş zaman değerlendirme olanakların faydalanırlar. Böylece yalnız kalmazlar. Yaşlılıkta üzerinde durulacak başka sorunlar: (Kraus, 1971)

1. Yalnızlık
2. Can sıkıntısı
3. Anlamlı kişisel ve yaratıcı katılım eksikliği

İşte yaşlılıkta boş zamanlrın değerlendirilmesi, yukarıda belirtilen sorunlara bir ölçüde çözüm getirici niteliktedir.

Yine boş zaman değerlendirme etkinlikleri, aşağıdaki özelliklerin görünümünü önlemeye yardımcı olmakta temel fırsatlara ve sorumluluklara sahiptir: (Kraus, 1971)

• Yeni etkinliklere duyarlık
• Yaşlılığın yeni bir yaşam dönemi oluşunu kabullenmeme
• Ihtiyarıkla ilgili kalıp yargılı kavramları kabullenme eğilimi
• Yalnızlık, saygınlık kaybı
• Gevezelik
• Geçmişte yaşamak
• Gelir yetersizliği

Yaşlının boş zamanı konusu ülkemiz açısından köy ve kent farklılaşmasına göre büyük değişiklik göstermektedir.

Köyde boş zaman değerledirme açısından yaşlının pek fazla bir sorunu yoktur. Erkek, kahveye gider, camiye gider, köyde bir duvarın gölgeinde yaşdaşlarıyla söyleşir. Yaşlı kadı evlerde ziyaret ve ev işleriyle vaktini doldurur. Oysaki kentlerde yaşayan yaşlıların boş zamanı değerlendirmesi soru teşkil etmektedir. Yaşlı kurumlarında boş zaman değerlendirme olanakları sağlanmalı, planlar, programlar hazırlamalı, araç-gereçler ve uzman personel sağlanmalıdır. 

• Yaşlılar İçin Gerekli Boş Zaman Etkinlikleri 

Yaşlılara yönelik boş zaman etkinlikleri çok çeşitlilik gösterir. Onların ilgilerine, fiziksel güzçlerine, gereksinimlerine göre çok çeşitli etkinlikler düzenenebilir. Fakat kanımızca, aşağıda belirteceğimiz bazı ilkeler daima göz önünde bulundurulmalıdır.

1. Daha çok edilgen, yumuşak, dinlendirici ve seyirlik etkinliklere ağırlık verilmelidir.
2. Yaşlılara duygusal katılım sağlayacak etkinlikler düzenlenmelidir.
3. Fiziksel kapasitesi güçlü olanlar için kısmen üretici ve etken programlara yer verilebilir.
4. Onun bir işe yaradığını kanıtlayacak işlevsel programlar planlamak.
5. Yalnızlığını giderecek toplumsal etkinliklere yer vermek.

Gözlemler ve araştırmalar, yaşlılığın ilk dönemlerinde boş zaman etkinliklerinin ev dışındaki alanlara yönelik olduğunu göstermektedir. Örneğin ziyaretler, seyahat, balıkçılık, bahçecilik gibi. Yaşlılığın sonraki aşamalarında ise boş zaman değerlendirme etkinlikleri eve yönelik olarak kapalı yerlere doğru artmaktadır. Kağıt oyunları, el işler, okuma ve televizyon ( Talmon, Ency of Soc. Sciences).builkeler ışığında özellikle kent ortamında aşağıdaki etkinlikler yaşlılar için düzenlenebilir:

1. Seyirlik etkşnlikler- müzik, tiyatro, spor gibi etkinliklere devam etme, izleme, seyretme,
2. Radio dinleme,
3. Tv izleme,
4. Bitki, çiçek yetiştirme, bahçe işleri, bahçıvanlık gibi işler birçok yaşlının ilgisini çeker. Örneğin bir huzur evinde bahçe düzenlemei, çiçekçilik, fidan dikimi, yaşlıyı yaşama daha fazla bağlayabilir. Çünkü ömürlerinin son kısmında toprak ve doğaya daha yakın olma duygusu içinde olan yaşlılar içinbu uğraşı, onların bu gereksimini karşılayan bir araç olmaktadır. Fdan dikmek ise, onun üretici gücüü göstermesi ve bir işe yaramak isteğini gerçekleştirir.
5. Balık, kuş, evcil havanlarla uğraşmak onların duygusal katılımına yol açar,
6. Kurumlarda yaşayan yaşlıların çoccuk yuvası, anaokulu gibi çocukların bulunduğu kurumları ziyaret etmeleri de onların çocuk sevgisi gibi manevi gereksinimlerini, duygusal katılımlarını sağlar.
7. Kısmen üretici etkinlikler için el işleri ve bazı mesleksel becerilere yer veren programlar düzenlenmelidir.
8. Parklar, bahçeler, yaşlının dinlenmesini sağlayan en uygun açık hava boş zaman etkşnlikleridir. Yaşlıların bulunduğu yerlere yakın bu tür parkların açılması, belediyelerin önde gelen sorumluluklarından olmalıdır.

Ayrıca, emekliliğe uyum için yaşlıların yeni hobilere yönlenirilmesi de sakıncalı görülmektedir. Çünkü günlerce, saatlerce bir tek konuda, tek başına, bir yerde kapalı kalan yaşlı, diğer yandaşlarından soyutlanmış olmaktadır (Talman, Encyc of Sos. Sci).

İleri Yaşlarda Rekreasyon Sonuç Olarak…

İçinde bulunduğumuz yüzyılda tıbbın ve alternatif sağlık bilimlerinin ilerlemesi, kadının çalışma hayatına aktif katılımı ile doğum oranlarının azalmasıyla yaşlı nüfusta bir artış görülmüştür. Bu artış beraberinde yaşlı bireylerin psiko-sosyal ihtiyaçlarının karşılanması gereğini doğurmuş ancak konuyla ilgili yeterli çalışmanın olmadığı gözlemlenmiştir. Bu durum, boş zamanı değerlendirmek, mesleki danışmanlık sağlamak, faaliyet grupları kurmak gibi yaşlıların yaşam kalitesini artırmayı amaçlayan hizmetlerin oluşmasını sağlamıştır. Ülkemizde yapılan bazı çalışmalar incelendiğinde yaşlılar için boş zamanın değerlendirilmesinin gerekli ve üzerinde durulması gereken bir konu olduğunu görülmektedir ( Yüksel, Dinçer, Büyükköse, Lale, 2016).

İleri Yaşlarda Rekreasyon önem verilmesi gereken bir alandır.  Bireylerin yaşlarının ilerlemesi ile emeklilik gibi sebeplerden, genel ihtiyaçları için harcadıkları zaman dışında kalan boş zamanları artmaktadır. Bu sebepten ileri yaşlarda emekli olmuş veya bir sebepten çalışmayan bireylerin yoğun iş tempolu bir hayattan daha az iş sorumluluğu olan bir hayata başlamaları bu bireylerin fiziksel, sosyal ve psikolojik anlamda ihtiyaclarının artmasına sebep olmaktadır. Bu ihtiyaçların karşılanmasın da aile, sosyal çevre ve rekreatif aktivitelerin önemi büyüktür. Bugün bu rekreatif aktivitelerin artması için gerek Halk Eğitim merkezlerinde gerekse bazı sosyal kuruluşlarda çeşitli çalışmalar yapılsada bu çalışmaların yeterli olmadığı ve ülkemizde bu çalışmaların daha da arttırılması üzerinde durulmalıdır. Özellikle huzur evlerinde bulunan bireyler için çeşitli programların düzenlenmesi, ve genç nüfusun bu anlamda daha da bilinçlendirilmesi bizler için daha faydalı olacaktır. Özetle ülkemizde bu alanda daha yenilikçi çalışmalar yapılmalı, rekreatif etkinlikler arttırılmalıdır.

Rekreasyon Nedir? Özellikleri Nedir? adlı makalemizi okumak için tıklayınız.