ATP-PC (Fosfojen Sistemi) Nedir?

Merhaba arkadaşlar, bu yazımızda ATP-PC (Fosfojen Sistemi) Nedir? sorusunun cevabını makalemizde görseller ve bilimsel araştırmalar neticesinde ayrıntılı olarak anlatacağım.

ATP-PC (Fosfojen Sistemi) Nedir?

ATP’nin tekrar sentezi için ADP molekülüne bir fosfat grubu eklenmesi gerekir. Fosfakreatin fosfat ve kreatin gruplarına hidrolize olurken önemli miktarda enerji serbestlenmesine neden olur.

Fosfokreatin kasta depolu olan, yüksek enerji bağı içeren başka bir kimyasal bileşiktir ve ATP gibi parçalandığında önemli miktarda enerji açığa çıkar.

Yüksek enerjili fosfat bağının kreatinden ayrılması sonucu enerji açığa çıkar. Gerçektende fosfokreatinin yüksek enerjili fosfat bağları, ATP’nin yüksek enerji bağlarının yenilenmesi için gerekli enerjiyi kolayca sağlayabilir. Dahası kasların çoğunda ATP’nin iki üç katı kadar PC bulunur. Ancak kas içinde depolu bulunan PC miktarı sınırlıdır. Çok yüksek şiddet ve çok kısa süreli egzersizlerde (10 sn’den kısa süren eforlarda) kas kasılması için gerekli olan enerjinin önemli bir kısmı bu yolla sağlanmaktadır.

PC -> Pi + C + Enerji

Ortam : Kas hücresi -> Enerji + ADP + Pi -> ATP

Bu reaksiyonun sonucunda açığa çıkan enerji direkt olarak ATP’nin sentezlenmesinde kullanılır. Örneğin; kas kasılmaları sırasında ATP’nin parçalandığı hızda, depolanmış PC’nin parçalanması sonucunda açığa çıkan enerjiyle ATP yeniden sentezlenir. PC ise sadece ATP’nin  parçalanmasıyla ortaya çıkan enerji sayesinde, fosfat ve kreatinin birleşmesi sonucu tekrar meydana gelir yani yenilenir.

PC’de ATP gibi kasın acil enerji kaynağıdır. Hücredeki ATP artı PC’ye yani ikisine birde ATP-PC fosfojen sistemi adı verilir. Her ikisi birden 10-15 saniyelik enerji ve maksimal kas gücü sağlayabilir ki, bu da 100 metre koşusuna ancak yeterli olabilir.

Otururken yürümeye başladığımızda enerji ihtiyacımız 4 kat, koşmaya başladığımızda 120 kat artış gösterir. Bu nedenlerle acil enerjiye ihtiyaç duyulur. ATP ve CP kısa sürede ve acil maksimum gücü belirleyen en önemli etkenlerdir. Sprint ve güç performansı ATP ve CP depolarına bağlıdır. Eğer sprint tipi veya 6-10 saniye aralıklarla yapılan interval tipte antrenmanlar yapılırsa (all-out egzersiz) ATP ve CP depolarında artış görülür ki; bu da performansın artışını sağlar.

Beden eğitimi ve spor aktivitelerinde ATP-PC sistemi kısa mesafe koşucularının koşuya güçlü ve hızlı başlamarında, futbolcu, yüksek-uzun atlayıcı, atıcılarda (gülle vb.) ve sadece bir kaç saniyede tamamlanan aktivilerde bu sistemde oksijene ihtiyaç duyulmaz. Dolayısıyla ATP-PC sistemi kasların kullandığı ATP’nin en hızlı sentezlendiği sistemdir. Bu sisteme alaktik anaerobik metabolizma adıda verilmektedir.