Adenozin Trifosfat (ATP) Nedir?

Adenozin Trifosfat (ATP) Nedir? sorusunun cevabını ve ATP ile ilgili herşeyi bu makalede bulabilirsiniz. Organizmada enerji üretimi ile ilgili maddelerden ATP yapımı ve ATP yıkımı sonrasında ATP’nin tekrar sentezlenmesi sürecinde bir çok metabolik işlemler söz konusudur.

Fiziksel aktivitenin sınırlarını belirleme yönünde metabolik süreçlerin belirlenmesi oldukça önemlidir. Kas kasılması enerji gerektiren bir olaydır. Kas kimyasal enerjiyi mekanik işe çeviren bir mekanizmadır. İnsan organizmasındaki yaşamsal fonksiyonlar, özellikle sinir uyarılarının iletimi, kas kasılması gibi, kimyasal reaksiyonlarla enerji açığa çıkarılmasına bağlıdır. Bu enerjinin kaynağı kastaki enerjiden zengin organik fosfat bileşiklerdir ve kaynağını karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmalarından almaktadır. Fiziksel aktiviteler için özellikle 3 metabolik sistem önemlidir.

1. Fosfojen
2. Anaerobik Glikoliz-Laktik Asit ve
3. Aerobik sistemlerdir.

Bu sistemlerin amacı kasta var olan ATP’yi yeniden sentezlemektir.

Adenozin Trifosfat (ATP) Nedir?

ATP’nin bilimsel ispatı Fransa’da Louis POUSTEAUR’a dayanır. Daha sonraları 1897’de iki Alman bilim adamı EDUARD ve BRUCHNER ve 1905’te İngiliz biokimyacı HARDEN ve YOUNG ATP ile ilgili çalışmalar yapmışlarsa da 1929 yılında Alman bilim adamı K.LOHMAN bugünkü ATP’nin tanımını yapmıştır.

Besin maddelerinin parçalanması ile oluşan enerji iş yapımında kullanılmaz, yani direkt olarak mekanik enerjiye dönüştürülemez. Bu enerji kasta depo edilen kimyasal bir maddenin (ATP) yapımında görev alır. Hücre fonksiyonlarını yerine getirebilmek için sadece, ATP’nin parçalanması ile oluşan enerjiyi kullanabilir. Hemen hemen tüm vücut hücrelerinde enerji oluşumu adenozin trifosfat (ATP) molekülü vasıtasıyla olmaktadır. Hücre içerisinde depo halde bulunan ATP miktarı sınırlı olup, sporcunun günlük aktivitelerinin şiddetine bağlı olarak devamlı bir şekilde yenilenmektedir.

ATP’nin moleküler yapısında bir adenozin ve 3 fosfat grubu mevcuttur. Son iki fosfat grubu arasında yüksek enerji bağı olarak adlandırılan fosfat bağı bulunmaktadır. Bu bağ önemli bir kimyasal (potansiyel) enerji kaynağı olarak kabul edilmektedir. Bu bağlardan birisi koparak diğerlerinden ayrıldığında, yani kimyasal olarak parçalandığında 7000-12000 kalorilik bir enerji açığa çıkar ve adenozin difosfat ve serbest bir fosfat (Pi) meydana gelir. ATP’nin parçalanması sonucunda meydana gelen bu enerji kas hücrelerinin iş yapabilmeleri için kullanabileceği yegane enerji şeklidir. Adenozin Trifosfat (ATP) Nedir, Ne değildir bundan sonra anlayacağız.

Ne yazıkki kaslarda, hatta iyi antrenmanlı sporcularda bile maksimal kas gücünü ancak bir kaç saniye sürdürebilecek, belkice 50m hız koşusuna ancak yetecek düzeyde ATP bulunmaktadır. Bu nedenle, egzersiz sırasında ATP’nin sürekli olarak yeniden yapımı (resentezi) gereklidir. Bunun için 3 farklı metabolizma devreye girmektedir.

Adenozin Trifosfat (ATP) ‘nin Yeniden Açığa Çıkması

Nasıl ki ATP’nin kimyasal reaksiyonlarda yıkımı sonucu enerji açığa çıkıyorsa, tekrar kullanılmak üzere yapımı, yani resentezi içinde enerji gerekmektedir. ATP yıkımı ve yapımı iki yönlü bir kimyasal reaksiyon  olarak adlandırılmaktadır. ATP’nin yeniden yapılması için gerekli enerji ATP-PC (fosfojen), laktik asit ve oksijen(aerobik) sistemi ile sağlanılmaktadır. Kimyasal açıdan en basiti ATP-PC’dir ve sadece PC (fosfokreatin) parçalanması gerektirir. Diğer iki sistemde ise glikoz gibi moleküller parçalanarak enerji açığa çıkarılır. PC ve besin maddelerinin parçalanması ile sağlanan enerji ise ATP yapımı için kullanılır. Bu olaya çifre reaksiyonlar serisi denir.

Kısacası ATP’nin yıkım ve yıkımı sonrasında yeniden yapımı (resentezi) için anaerobik ve aerobik metabolizmaya ihtiyaç duyulur.

• ATP potansiyel enerjisini besinlerden sağlar.
• Biolojik işlemler için gerekli kimyasal enerji ise ATP’den sağlanır.

Adenozin Trifosfat (ATP) ;

ATP —> ADP+Pi —> 7,3 kcal (Enerji)

Nadirende;

A DP+Pi —–> AMP + Enerji

Adenosin monofosfata indirgenebilir.

Yararlanılan Kaynak: Spor Fizyolojisi ve Performans Ölçümü, Prof. Dr. Mehmet GÜNAY