|
2-SPORUN TOPLUMBİLİMSEL
TEMELLERİ
Genel toplumbilim içeriğinde incelenen sosyal
davranış ve sosyal etkileşimlerin sayısı ve
karmaşıklığı artarken, sporun da sosyal bilim
içerisinde özel bir alan olarak ele alınıp
değerlendirilme zorunluluğu doğmuştur. çünkü spor
giderek daha çok kişi tarafından doğrudan ya da
dolaylı olarak ilgi görmeye başlamış daha organize
hale gelmiş ve uluslararası bir saygınlık prestij
gösterisi konumunu alarak ulusları sevince ya da
yasa sürüklemeye başlamıştır. Ancak Spor
toplumbilimi spora sadece bir yarışma ve fiziksel
üstünlük olarak değil, önemli ve sürekli bir sosyal
olgu olarak yaklaşarak sporun sosyal
karakteristiklerini açıklamaya çalışır.
Spor sosyolojisinde hareket noktası sporun bir başka
ifade ile sportif faaliyetlerin, spor olayının
bizzat kendisidir. Toplum içinde ortaya çıkış
özellikleriyle yerine göre bir olay yerine göre ise
bir olgu niteliği taşıyan spora toplumun bütünü
içinde yaklaşmak daha uygun olabilir (1, 9). Spor
çağımız insanının toplumsal yaşamına derinlemesine
girmiş ve toplumsal yapıya göre biçimlenen bir
olgudur. Spor toplumbilimi sporu toplumsal bir
kurum, toplumsal bir sistem boyutuyla inceleyen özel
bir toplumbilimidir.
Diğer sosyal disiplinler gibi spor sosyolojisinin de
öznel içeriği, nesnel içeriği ve her ikisinin
arasında kalan eylemsel içeriği mikroskobik ve
makroskobik olarak incelenir. Ritzer makro-nesnel
alana sosyal çevreyi, hukuku, bürokrasiyi, mimariyi,
teknolojiyi, lisanı; makro-öznel alana kültürü,
sosyal normları, kuralları, sosyal değerleri; micro-nesnel
alana davranış biçimlerini, hareketleri ve
karşılıklı etkileşimi; micro-öznel alana ise
gerçekliği oluşturan birçok sosyal olayın oluşumunu
dahil eder (3, 26). Eylemsel içerik, öznel ve nesnel
içeriği birbirine bağlar, böylece spor sosyolojisi
amacına ulaşmış olur. Eylemsel içerik, sporun
varolan sosyal gerçekliği ile bu gerçekliğin
betimleme ve açıklaması arasında bir köprü kurar (2,
5).
Spor toplumbilimi 1960'ların sonu ve 1970'lerin başı
boyunca Kuzey Amerika halkı tarafınca benimsemeye ve
teşkilatlanmaya başladığı kabul edilmektedir.
Kuramsal materyalleri ise sporun işlevi, sporun
içeriği, tarihi, sporda kadın, davranış, kişilik,
motivasyon, sosyalizasyon ve olimpiyat oyunları
oluşturmuştur.
Spor, toplumdaki en yaygın kuruluşlardan biridir.
Finansal harcamaları, katılımcıların ve seyircilerin
sayısı, filmler, kitaplar, sporla ilgili
karikatürler, harcanan süre, spor malzemeleri,
sporun dökümanları olarak belgelenebilir. Kısaca,
spor birimleri, toplumsal insan davranışları ve
toplumsal kurumlarla bağlantılıdır. (4, 23). Bu
yüzden sosyal bilimler çerçevesinde ele alınıp
değerlendirilir.
KAYNAKLAR
1-
Erkal,
M. , Sosyolojik Açıdan Spor, MEGS yayın no: 30, M.
E. Basımevi, ANKARA, 1986.
2-
Kenyon,
G. S. , The Significance of Social Theory in the
Development of Sport Sociology, Sport and Social
Theory, Rees, C. R. , Miracle, A. W. , Human
Kinetics, Champaign, 1986.
3-
Ritzer,
G. , Toward and ıntegrated Sociological Paradigm,
Boston, 1981.
4-
Snyder,
E. E. , Sociology of Sport, Sport and Fitness
Management, Parks, J. B. , Zanger. B. K. , Human
Kinetics, Champaign, 1990 |