Kategori: TOPLUMSAL BOYUT
24-SPORDA AMATÖRLÜK VE PROFESYONELLİK Türk Dil Kurumunun Türkçe sözlüğündeki karşılığına göre amatör, bir işi karı için değil, sırf zevki için yapan kimse, hevesli, meraklı olan, profesyonel ise bir işi meslek edinmiş kimsedir. Günümüzde sporculuğun bir meslek olduğunu kabul etmeyen hemen hemen kalmamıştır. Ancak sporda amatörlük ve profesyonelliğin sınırlarını çizmek oldukça zordur. Yasal olarak amatör gözüken pek çok spor dalında sporcular, toplumda kazancı yüksek kabul edilen meslek sahiplerinden çok daha fazla gelir elde etmektedirler.
Uluslararası Olimpiyat Komitesince uygun
görülen bazı gelirler, araç-gereç vb. , kamp ve müsabaka
sırasında ikamet, beslenme, ulaşım spor malzemesi,
tesislerden faydalanma, antrenman ve sağlık hizmetleri,
geleneksel oyun ve yarışmalarda para ve mal şeklindeki
ödüllerle sınırlı masraflar karşılığı alınan para ve
mallar amatörlüğü engellememektedir (1, 2). Amatör
olarak yapılan spor branşlarındaki büyük gelişmeler,
gerek sporcu sayısının artması, gerek bu branşlarda
seyir zevkinin yaygınlaşması bir sosyal olay olan sporun
temel niteliklerinden biri olan rekabet şartlarını
arttırmıştır. Spor branşının rekabet imkanlarının artışı
ile yarışmaya, rekabete dayanan faaliyetler yatay ve
dikey olarak artmaktadır. Bir spor branşı toplumda
yaygınlaştıkça, sporu yapanlar arasında profesyonelleşme
eğilimi-gizli de olsa-artmaktadır (2, 87). Sporun hemen
her dalında ulaşılan teknik ve taktik mükemmellik ile
ortaya konulan şaşırtıcı performans düzeylerine
erişebilmek için artık sporcunun sadece yaptığı sporla
ilgilenmesini zorunlu kılmaktadır. Her gün yapılan uzun
süreli antrenmanlar, bunun dışındaki zihinsel
hazırlıklar sporcunun başka bir işte çalışarak geçimini
sağlamasını zorlaştırmaktadır. Büyük organizasyonlarla
izleyiciye sunulan spor müsabakaları ancak belli bir
kaliteyi içeriyorsa ilgi çekmektedir. Bunun için de uzun
süreli ve çok yönlü hazırlıklar gerekmektedir. Gelinen
bu noktada sporcunun sporu meslek olarak edinmiş duruma
gelmesi çok normaldir. Yine de amatör ya da profesyonel
olmanın kriterleri toplumdan topluma farklılıklar
gösterebilir.
Eski olimpiyatların yarışmacıları özgür,
yurttaş ve amatördüler. Bugünse, sporu bir yönüyle
estetik, teknik ve fizik bir süreç, öteki yönüyle de
sporcunun beden ve kişiliği üstünde yoğun etki ve
istekleri olan bir meslek durumuna getiren gelişmelerin,
yan ürünü olarak, dört ayrı amatörlük türüne gerçeklik
verdiğini görüyoruz (3, 43).
Günümüz koşullarında “profesyonellik” ve
“amatörlük” arasındaki tek fark ödemenin yapılış şekli
(3, 44). gibi görünmektedir. Ancak sağlıklı yaşam ya da
rekreatif amaçlı spor dışında kalan performans sporunun
da hiç bir ödeme almadan yapılması hiç mümkün
görülmemektedir. Bu gerçekler içinde profesyonel
sporcudan beklenen sadece kendi branşında ustaca
davranışlar göstermesi değil, aynı zamanda yaşamının
diğer boyutlarında da örnek davranışlar sergilemesi,
sporu duyarlı, dürüst ve sorumluluk duyarak kitlelere
sunabilmesidir.
|
