|
Spor Dallar?/b> Rekreasyon.org Ana Sayfa |
|
TEN?: K?? bir topun raketle vurularak oyun alan?? oras?a gerilmi?olan file ?erinden kar? sahaya at?mas?la oynanan spor dal??.Tenisin k?eni kimilerine g?e antik Roma d?eminde, ?plak ya da eldivenli el ile oynanan "tringon" ad?verilen oyuna dayan?. Di?r bir g?? ise benzer bir oyunun ilk kez Meksika'da Toltec yerlileri taraf?dan oynand??ileri s??mektedir. M?? ve ?panya'da bulunan fresklerde ve R?esans d?emi ?alya's?dan kalma resimlerde, "giocco del pallone" ve "juego de pelota" isimleri alt?da, benzer esaslara dayanan oyunlar? duvarla ?vrili alanlarda oynand??g??mektedir.
VOLEYBOL: Alt?ar ki?den olu?n iki
tak?? topu ? pasta filenin ?erinden ge?rmeye ve rakip tak??
sahas?a d??melerine dayanan spor dal?
KAYAK: Fiber ya da plastik maddelerden yap?m? olan kayaklarla kar ?erinde ??tli y?lere kaymaya dayanan spor dal??. ?sanl? tarihi kadar eski bir spor dal?olan kayak, insano?unun do? ile yapm? oldu? ya?m sava? sonucu ortaya ?km?t?. Tarih ?cesi ??arda insanlar? k?? karda batmamak amac?la, ayaklar?a ba?am? olduklar???tli ?killerdeki a?? par?lar?kaya?n en ilkel ?klini temsil etmektedir.
MASA TEN?? Bir masan? iki taraf?daki sporcular? ellerindeki raketler yard??la k?? bir topu, masan? ortas?a gerilmi?a??erinden kar? tarafa ge?rmeye ?l?t?lar?spor dal??. Masa tenisi, 16. y?y?da ?giltere'de yemek masalar?? ?erinde lastik bir topun, rakete bezeyen kasnaklar arac???la f?lat?arak oynanmas? sonucu tesad?en ortaya ?kt? ?k zamanlar "ping pong" ad?verilen bu oyun, 19002 y??da kurulan Ping Pong Birli?'nin, 1921-22 y?lar? aras?da tekrar olu?urulmas?ile birlikte "Masa Tenisi" olarak an?maya ba?and?
POLO: ?i tak? aras?da, top ve sopalar yard??la at ?erinde oynanan bir a?k alan oyunudur. K?? bir topu uzun soplar yard??la rakip kaleye atarak say?kazan?maya ?l??an "polo" oyununda oyuncular? hem ata binme hem de topa vurma becerilerinin ?k iyi olmas?gerekir.
S?F: Uzun bir boarddan yararlanarak, dalgalar? ?t?de ayakta kaymaya dayanan spor dal??. R?gar ve dalgan? etkisiyle yap?an ve r?gar s?f?olarak da bilinen w?dsurf'e, yelken dal?i?nde yer verilmi?ir.
SU KAYA?: Aya? tak??kayaklar yard??la, h?la giden bir teknenin arkas?a ba??olan halata tutunarak su ?t?de kaymaya dayanan a?k hava sporudur. Su kaya? sporunun ilham kayna?n?, karda atlar taraf?dan ?kilen kayak?lar oldu? san?maktad?. ?k kez 1925 y??da ABD'li Fred Walter bu spor dal?? patentini ald? Ger?k anlamda bir spor olarak ilk kez denenmesi ise 1920'li y?larda ABD'li Ralph Samuelson taraf?dan yap?d? 1930'lu y?larda, ba?a ABD olmak ?ere, Avusturalya, ?giltere ve Fransa'da yayg?la?? 1946'da ise, d?ya ?p?daki en ?emli karar ve y?etim organ?D?ya Su kaya? Birli? "World Waterski Union" (WWSU) kuruldu. 1949 y??da su kaya?n da ilk D?ya ?mpiyonas?yap?d? daha sonara bu ?mpiyona d?enli olarak s?d??d?
TEKVANDO: Rakibe kar? silahs? olarak, ?plak el ve ayaklarla yap?an savunma tekniklerini i?ren spor dal??. Tekvandonun kelime anlam? Tae; ayak, Kwon; el, Do;yol-sanat olup, el ve ayakla savunma sanat?anlam?a gelir. Fakat tekvando, sadece bir teknik ve yetenek olmay?, ayn?zamanda felsefi ve insanc? de?rler toplam??.
SU TOPU: Havuzda 7'?r ki?lik iki tak? aras?da oynanan, batmaz bir topu rakip tak?? kalesine sokmay? ama?ayan su sporudur. Sutopu, s?atli bir tak? oyunudur ve oyuncular? iyi y???er olmalar?? yan?s?a, ci?r kapasitelerinin de ?k y?sek olmas?gerekir.Sutopu, 1870'li y?larda ?giltere'de ortaya ?km?; kurallar?belirlenmi?olarak ise ilk kez 1890 y??da ?giltere ile ?ko?a aras?da oynanm?t?. 1900 y??da da Olimpiyat Oyunlar?nda yer alm?t?. Sutopunun uluslararas?y?etim organ? Amat? Y?me Federasyonu'na (FINA) ba??Uluslararas?Sutopu Y?etim Kurulu olup, 1908'de kurulmu?ur. 1920'li y?larda sutopunun g? ve yetenek isteyen spor dal?olmas??sa?ayan derin havuzlar kullan?maya ba?anm?t?. 1937 y??da ise FINA, sutopu oyununun tam ??rilmi? pas yapma becerisi y?sek topla oynanmas??karara ba?am?t?.
HALTER: Halter sporunun ge?i? ilkel toplumlara kadar uzanmaktad?. S? konusu d?emlerde, erkek ?cuklar? i?n yap?an "ergenlik s?av?da" ?el bir ta? en ?k kald?an s?av? kazanm?t?. Halterin bir spor dal?olarak kabul edilmesi ve ilgi g?mesi ise 18.yy. sonlar?a kadar dayanmaktad?. Ancak Halterciler(Alman Eugene Sandow, Arthur Saxon ve Frans? Louis Apollon) ?vmen, haltercilik de panay? ve tiyatrolarda bir g?teri bi?mi olarak kabul edilmi?ir.
JUDO:
Rakibe vurmaks?? denge ve g? unsurlar?? kullanarak savunma yapmaya dayanan spor dal??. Judo, Jujutsu'dan do?n spor dallar?dan birisidir. Jujutsu ve Judo ?n karakteri ile yaz?an kelimeler olup Ju, her ikisinde de "Yumu?kla?ak" veya "Yol Verme", Jutsu "Sanat ?l?ma", "Do" ise "Prensip" veya "Yol" anlam?a gelmektedir. Jujutsu"Yumu?k Sanat",Judo zafer kazanmak i?n ?ce yol vermeyi ifade eden "Yumu?kl?? Yolu", Kodokan ise,"Yolu ?l?ma Okulu" demektir. Judonun amac?zihinsel ve ahl?i disiplin yoluyla sa?am karakterli insan yeti?irirken v?udu kuvvetli, faydal? ve sa??l?yapmakt?. Judoda birinci kural, kuvvete kar? koymadan rakibin kuvvetinden yararlanmak, ikinci kural ise ?ddet kullanmamakt?. Judocu rakibine ac?vererek de?l, onu ac?s???? e??ne getirerek ?t?l???belirtir. Judo bu t? kurallar?bedensel ve zihinsel enerjiden en ?t? ve en uygun bir ?kilde kullanabilme y?temini ?retirken, bunu ya?m? her d?eminde de kullanmas??sa?ar.
HENTBOL: Kapal?salonda 7, a?k alanda 11'er ki?lik iki tak? aras?da, topun elle oynanarak kaleye sokulmas?a dayanan spor dal??. ?k kez 1927'de ?tanbul'da bir a?k alan sporu olarak oynanan hentbol, daha sonra yava?yava?Anadolu'ya da yay?arak oynanmaya ba?anm?t?. Ancak T?kiye'de hentbol, voleybol ve basketbol ile birlikte 1942 y??da "Spor Oyunlar?Federasyonuna" ba?an?ca canlanmaya ba?am?, ilk hentbol ligi 1942-43 sezonunda ?tanbul Hentbol Ligi ad?la kurulmu?ve o y? Defterdar Tak???mpiyon olmu?ur. 1943-44 ve 1944-45 y?lar?aras?da ise Galatasaray ?mpiyonlu? elinde tutmu?ur. 1945'te ilk kez d?enlenen T?kiye ?mpiyonas?d?enlenmi? ?mpiyon da" Kara Harp Okulu"olmu?ur.
GOLF: ?erinde do?l Ve yapay engellerden olu?n parkurlar bulunan geni?bir ?m arazide, ?el bir topu sopalar yard??la her parkur sonundaki deli? en az say?a s?al? vuru?a sokma esnas?a dayanan a?k alan sporudur. Rakibe ve skora kar? oynanmad??i?n golf, her ya? cinsiyet ve kondisyonda yap?abilen bir spordur. Golf sporunun k?enin 15.y?y?lara indi?, bu d?emde Hollandal?denizcilerin golfa benzeyen bir oyunu aralar?da ilk kez oynad?lar?bilinmektedir. Flemenk?'de "?mak" anlam?a golfun daha sonra denizciler taraf?dan Britanya adalar?a ta?nd??san?maktad?.
ATICILIK: Barutun bulunup ate?i silahlar? kullan?mas?ile spor g????e kavu?u. Hayli masrafl?olan bu silah kullanma sporu 19.y?y?? ortalar?da Kuzey Avrupa ?kelerinde ve ?giltere'de ba?ad? At???ta ilk d?ya ?mpiyonas?1890'da yap?d? 1896 Olimpiyatlar?? program?a al?d? At??? Osmanl?d?eminde 1940 y??dan itibaren ele al?d? Spor kl?lerinin kurulmas?ve ordunun ilgi g?termesi ile kabul edildi.
ATLET?M: ?sano?unun yapt??en eski spor dallar?dan biri. Fiziksel g?, dayan?l??, ?viklik, h? gibi nitelikler gerektiren; ko?, y???, atma ve atlamalardan olu?n ?l?malar, etkinlikler, oyun ve yar?malar?ifade eder. Antropologlar, sosyologlar ve spor ara??mac?ar?? belirlediklerine g?e, insano?u ?k eski ??arda ya?ma m?adelesi verirken atletizme ba?ad? Vah? hayvanlar? sald???dan ka?ak ya da karn??doyurmak ?ere avlayaca? hayvanlar?kovalamak i?n ko?ay??rendi. Kendisini korumak i?n ?ce ta? daha sonra m?rak atma tekniklerini geli?irdi. Antik ??a d?enlenen olimpiyat oyunlar?? ana yar?ma dal??da atletizm olu?urdu. Bilinen ilk olimpiyat ?mpiyonu M.? 776'da yap?an ilk olimpiyat? 200 metre birincisi Elisle Corebus oldu. Buna paralel olarak KIR KO?LARI, YOL KO?LARI, P?T KO?LARI'd?.
BASKETBOL: Topu yerden 3.05 metre y?seklikteki
bir ?mberden ge?rmeye ?l?an be?r ki?lik tak?lar? elle
oynad?lar?oyun.
B????: At terbiyesi, engel atlama, kros gibi
ana b??lerden olu?n bayan ve erkek sporcular? bir arada yar?t??
olimpik atl?spor dal?
B??LET: ?san g???ise ?viren, pedal veya benzeri bir mekanizma ile ?l?an iki tekerlekli motorsuz ta?t arac?la, ?el pistte, yolda veya a?k arazide ferdi ve tak? halinde yap?an spor dal? 19.y?y?da ortaya ?kan ilk bisiklet ?nekleriyle ba?ad? 1690'da Frans? asilzadelerden Sivrac'? yapt??ve "Celerifere" ad??verdi? iki tahta tekerlekli pedals? bisiklettir. 1834'te ?ko?Kirkpatrick McMillan pedal?icat etti. 1866'da bisiklet yayg?la?aya ba?ad? Bisiklet 1896 da ilk olimpiyatlarda yer ald? Saate kar? yar? ise 1900'de yap?d?ve halen yar?ma olarak kabul edilir.
BOKS: ?el eldiven tak?m?, kilolar?a g?e s??land??m?, iki ki?nin, ring ad?verilen kare bi?mindeki bir alanda yumruklar?la vuru?rak birbirlerine ?t?l? sa?ad?lar? amat? veya profesyonel olarak oynanan oyun. En eski spor dallar?dan biri olan boksun 5 bin y?l? ge?i? vard?. ?celeri askeri ama?arla, yak? yak? d?? tekniklerinden biri olarak boks ?ellikle jimnazyumlarda gen?ere ?retiliyordu. Daha sonra g?e?n bir par?s? olarak spordaki yerini almaya ba?ad? M.? 2500 y?lar?da boks'un bir spor m?adelesi bi?minde uygulad?? Mezopotamya'da Ba?at yak?lar?da bulunan tabletlerdeki kabartmalardan da anla?ld? Boks'un temelleri ?giltere'de at?d? 17.yy'da ?giliz'ler vuru?bi?mlerini belirlediler. ?ddet unsurlar??azaltarak olay? sportif yan?? geli?irdiler.
CIMNASTIK: Atletizm ve g?teri niteliklerini
ta?yan, v?udun esnekli?ne, ?vikli?ne dayal???tli ritmik-artistik
hareketlerden olu?n, bayanlar ve erkeklerin yapt??aletli-aletsiz spor
dal? Cimnastik sporunun k?leri tarih ?cesi eski ??ara kadar uzan?. ?TANBUL DENGE R?M? C?NAST? SPOR KULUB?DERNE?
?M HOKEY? Futbol alan?b??l??de bir alanda,
on birer ki?lik tak?lar? sopalar yard??ile topu kaleye sokmak i?n
m?adele ettikleri spor dal?
ESKR?: K??la d??me sanat?? ??tli
kategorilere ayr?arak ve teknolojik geli?elerden yararlanarak
uygulanmas?a dayal?bayan ve erkek sporu. 1896'dan bu yana olimpiyat
programlar?da yer alan eskrimde ?alyan, Frans? ve Macar sporcular
?emli ba?r?ar elde ettiler. Ye?lYurt Spor Kul??Eskrim Sitesi
FUTBOL: On birer ki?lik iki tak? aras?da
oynanan, k?e bi?minde ?el bir topun eller kullan?madan ayak, kafa ve
v?udun ?eki k??lar?la vurularak rakip kaleye sokulmas?a dayal?bir
spor dal?
KANO: Akarsularda zamanla oldu? gibi, g? do? ko?lar?la da m?adele etmeye dayanan ve k?? bir tekneyi tek k?ek yard??la hedefe ula??ma prensibi ?erine kurulu spor dal? Kano, bir olimpiyat sporu olarak ?k ??tli teknelerle yap??. Bu s??lar kano ve kayak olmak ?ere iki kategoriye ayr?m? olup, kanolara "Canadians" da denir. Kanolar K??derililerin teknelerinden do?u?ur.
K?EK: ?sano?unun denizler ve akarsularla basit ara?ar kullanarak m?adelesini temel alan bir spor dal??. K?e?n ilk kez ne zaman ve kimler taraf?dan kullan?d??tam olarak bilinmiyor. Ancak tarihsel kaynaklar? ??, k?e? benzer gere?erin ilk olarak Akdeniz'de g??d??? ilk k?ek yar?mas?? da M??'da Nil Nehri ?erinde yap?d????e s?erler. ?k k?ek yar??1715 y??da ?giltere'de Thames Nehri'nde yap?d? 1900 Paris Olimpiyatlar?dan beri olimpiyat program?da yer al?.
KI?SPORLARI: Zorlu do? ko?llar?a kar?,
insano?unun ??tli ara?ar yard??la kar ve buz ?erinde hareket
etmesine dayal?spor dal?
OKCULUK: K?eni insano?unun avc?? g?lerine dayanan, oku bir yay arac??la hedefe g?dermeyi ama?ayan spor dal? Ok?luk ilk kez 1904 y??da olimpiyat program?a al?d? Bu bran?a ilk d?emlerde Fransa, Bel?ka ve ?giltere ba?r??sonu?ar alm?, daha sonraki d?emlerde Amerika, Sovyetler Birli?, Iskandinav ?keleri ve ?alya bu ?keleri izlemi?ir.
YELKEN: ?sano?unun suyun kald?ma kuvvetinden istifade ederek kulland??teknelere r?gar? enerjisini de eklemesiyle olu?n ve ?celeri bir ula?m bi?miyken sonra do?yla m?adelenin a?r bast??bir faaliyet halene gelen spor dal? ?ellikle a?k denizlere k???olan ?kelerin benimsedi? yelkenli tekneler, ula?m ve sava? ama?ar?la da kullan?d? Yelkenli bir spor dal?olarak benimseyen ilk ?ke ?giltere'dir. 1693 y??da Seamark Cub ad?da bir kul?? kurulmas?dan sonra yelken sporu d?yan? di?r ?kelerine de yay?d?
Y?ME: ?sano?unun ilk ??ardan bu yana
do?ya uyum sa?ayabilmek i?n ihtiya?duydu? aktivitelere dayal?spor
dal? ?ce hayvanlar? hareketlerini izleyen, sonra da suyun i?nde kol
ve bacaklar??i???el bir bi?mde k??datan insan, k?a s?ede
y?meyi ?rendi. |
