MESLEK ADI:SPOR ANİMATÖR
MESLEK ELEMANININ TANIMI:
Konaklama tesisleri, temalı parklar, spor salonları ve eğlence
tesisleri gibi işletmelerde, konukların zamanlarını sağlıklı ve
eğlenceli geçirmelerini sağlayacak şekilde açık ve kapalı alanlardaki
spor aktivitelerini yürütme bilgi ve becerisine sahip nitelikli kişidir.
İÇERİK
ÖNSÖZ
I.SPOR
ANİMATÖRÜ MESLEK
STANDARDI
Meslek Standardı Nedir?
Meslek Standardına Neden İhtiyaç Duyulur?
Meslek Seviye Kriterleri
II.MESLEK ADI
Meslek Elemanının Tanımı
Görevler
İşlemler
III.KULLANILAN ARAÇ, GEREÇ ve DONANIMLAR
Kullanılan Araç ve Donanımlar
Gereçler (Malzemeler)
IV.GENEL BİLGİ ve BECERİLER
V.GENEL TUTUM ve DAVRANIŞLAR
VI.SIK, ZOR ve ÖNEMLİ İŞLEMLER
Sık Yapılan İşlemler
Zor İşlemler
Önemli İşlemler
VII.MESLEK TANITIM BİLGİLERİ
Mesleğin Mevcut Durumu ve Geleceği
Meslekle İlgili Yasal Düzenlemeler
İşbirliği İçinde Çalıştığı Meslekler
Mesleğin Diğer İsimleri
Mesleki Hastalık Riskleri
Mesleğin Gerektirdiği Özellikler
Eğitim ve Kariyer İmkanları
Çalışma Ortamı ve Koşulları
Çalışma Alanları ve İş Bulma İmkanları
Mesleğin Uluslar Arası Sınıflamaları
VIII.MESLEK STANDARDI ÇALIŞMASINA KATKIDA BULUNANLAR
ÖNSÖZ
Bu meslek standardı; hükümetimizle Avrupa Birliği arasında 2002
yılında imzalanarak yürürlüğe giren finansman antlaşması çerçevesinde
Türkiye' de Mesleki Eğitim ve Öğretim Sistemi' nin Güçlendirilmesi
Projesi (MEGEP) İş Piyasası Bileşeni kapsamında Mart 2006
hazırlanmıştır. Ülkemizde son yıllarda yapılan bütün çalışmalarda Türk
ekonomisinin uluslararası rekabet gücünün artırılması ve başta Gümrük
Birliği olmak üzere Avrupa Birliği ile bütünleşme süreci hedeflenmiştir.
1990'lı yıllarda yaşanan hızlı küreselleşme süreci giderek artan
teknolojik yenilikler ve uluslararası pazarlardan pay alma yarışları,
ülkelerin insan kaynaklarını geliştirmeye yöneltmiştir. Çalışanların iş
değiştirme ve iş bulma yeteneği ile doğrudan ilgili olarak iş gücü
hareketliliğinin artırılması, iş gücü piyasasının şeffaflaştırılması ve
verimliliğinin artırılması istihdam ile ilgili her türlü girişimde öne
çıkmaktadır. Çalışma hayatının istediği ve ihtiyaç duyduğu bireylerin
niteliklerinin tanımlanmasında iş yaşamında geliştirilen ve benimsenen
meslek standartları büyük önem taşımaktadır. Bu standartlara uygun insan
yetiştirilmesi ve istihdamı ancak meslek standartları hazırlandıktan
sonra gerçekleştirilebilecektir. Bilindiği gibi bir ülkenin kalkınma
potansiyeli insan kaynaklarının niteliği ile yakından ilgilidir. İleri
teknolojiye dayalı günümüz bilgi toplumunda, eğitimli işgücü; ekonomiye
rekabet gücü ve verimlilik artışı, üretime kalite kazandırmaktadır. Bu
nedenle, istihdamın korunması ve devamı için; eğitim, yeniden eğitim ve
yaşam boyu eğitim süreçleri büyük önem taşımaktadır. Günümüzde yetişkin
kalifiye insan kaynağı hem bireyler açısından hem de firmalar açısından
en temel rekabet unsuru olarak görülmektedir. Rekabet gücüne sahip
işletmelerin mal ve hizmeti, coğrafi sınır tanımayan bir zamanda ve
istenilen kalite standardına uygun olarak üretmesi gerekmektedir. Bu
durum kaliteli işgücüne olan ihtiyacı ortaya çıkartmaktadır. Hızlı
değişimlere uyum sağlayabilen işletmelerin en belirgin özelliklerinden
biri yüksek kaliteli işgücüne sahip olmalarıdır. Bu nedenle; eğitim
sistemlerinin işletmelerin işgücü taleplerine uygun hale
getirilebilmesi, mezunlara işletmelerin talep ettiği niteliklerin
kazandırılabilmesi ve bu bilgilere dayalı olarak işletmelerin
ihtiyaçları doğrultusunda ülkemizdeki mesleki eğitim sistemlerinin
etkinliğinin ve verimliliğini arttırılması, meslek liseleri müfredatının
ve eğitim programlarının işletmelerin sürekli değişen işgücü
ihtiyaçlarına duyarlı hale getirilebilmesi için bir dizi çalışma
yapılmaktadır. Bu çalışmalarda, işletmelerde mevcut ve gelecekteki açık
işlerde çalışacaklara ait beceri ihtiyacının nitelik ve nicelik
boyutuyla tespiti, meslekler ve beceriler seviyesinde talebin
belirlenebilmesi ve gerekli bilgi ihtiyacının karşılanması için kapsamlı
ve güncel araştırmalara ihtiyaç vardır. Bu konudaki en önemli bilgi
kaynağı işletmelerdir. İşyeri anketleri, işyeri ziyaretleri veya her
ikisi kanalıyla bilgi toplamaya yönelik bir sistemin geliştirilmesi
gerekmektedir. Bu sistemde sosyal tarafların işçi ve işveren işbirliği
büyük önem taşımaktadır. Küreselleşme, uluslararası bütünleşme ve artan
rekabet, işletmeleri, başarılı olabilmek için hızla teknolojik değişime
uyum sağlamaya yöneltmektedir. Ayrıca başarının günden güne bilgiye
bağımlı hale gelmesi ile de firmaların nitelikli işgücüne olan ihtiyacı
ön plana çıkmaktadır. Türkiye'de işgücü vasfının çok düşük olduğu ve
işsizliğin en çok mesleki becerisi olmayanlar arasında yaygın olduğu
bilinmektedir. Ekonomik ve sosyal kalkınmanın hızlandırılması, refahın
artırılması ve ona bağlı olarak işsizliğin azaltılması için iş
piyasasının talep ettiği nitelik ve nicelikte işgücünü sağlayacak bir
sistem hayati önem taşımaktadır. Elinizdeki meslek satandardı, ülkemizde
istihdam ve eğitim arasında sağlam köprüler kurmak, istihdamın
gelişimine katkıda bulunmak amacıyla hazırlanmıştır. Söz konusu meslek
standardı, SPOR
ANİMATÖRÜ meslek
dalında 4. seviyede çalışan bir kişinin yapması gereken görev ve
işlemler ile sahip olması gereken genel bilgi becerileri,tutum
davranışları,ve mesleki tanıtım bilgilerini içermektedir. İŞKUR (MSK) ve
TSE tarafından daha önce hazırlanmış olan meslek standartlarından da bu
kapsamda yararlanılmıştır. Bu çalışmada uluslararası meslek standartları
da incelenmiştir. Meslek Standartları hazırlama çalışmamıza teknik
elemanlarını göndermek suretiyle destek veren işletmelere, proje sosyal
ortakları olan TÜSİAD' a , DİSK'e, TÜRK-İŞ' e, TOBB' a, TESK' e, HAK-İŞ'
e, MEKSA VAKFI' na ve TİSK'e teşekkür ederiz. Bu meslek standardı mart
2006 tarihinde ANKARA'da alanlarında uzman altı meslek elemanı , bir
üniversite öğretim elemanı olmak üzere MEB-MEGEP' ten iki iş analiz
uzmanı başkanlığında Sistem, İş Süreç, Meslek Analiz (SİSMA)
yöntemlerinin kullanıldığı, üç gün süren teknik bir çalışma sonucunda
oluşturulmuştur. Son şekli verilen meslek standardı daha önce yapılmış
olan meslek standartları ile karşılaştırılarak güncellenmiştir.
Çalışmaların yürütülmesinde görev ve sorumluluklarından dolayı MEB
Müsteşar Yardımcısı Salih ÇELİK'e, MEB Projeler Koordinasyon Merkezi
Başkanı Erdoğan SERDENGEÇTİ'ye, MEGEP Türkiye eş yöneticisi Dr. Recep
ALTIN'a, MEGEP meslek standardı danışmanı Dr. İrfan MISIRLI'ya MEGEP iş
Piyasası Uzmanı Jan de VOOGD' a, İş Piyasası Eş Uzmanı Mustafa AKSOY' a,
İş Analiz Uzmanı Taşkın Fırat İNCE'ye teşekkür ederiz. MEGEP İŞ PİYASASI
GRUBU
I. SPOR
ANİMATÖRÜ
MESLEK MESLEK STANDARDI NEDİR ?
Meslek standardı bir mesleğin gereklerinin kabul edilebilir
standartlarda yerine getirilebilmesi için ihtiyaç duyulan asgari bilgi,
beceri, tutum ve davranışları gösteren normlardır. Meslek standartları
ayrıca, başta çalışanlar, eğitimciler ve işverenler olmak üzere ilgili
bütün kesimlere, bir mesleğin başarı ile yürütülebilmesi için gerekli
olan nitelikler ve o meslekte yeterlilik belgesi alabilmek için
yapılacak sınavlarda aranacak ölçme ve değerlendirme kriterleri hakkında
fikir vermektedir.
Bir meslek standardı genel olarak aşağıdaki hususları içermektedir.
●Standardın hazırlandığı seviye için yaygın olarak kullanılan meslek adı
ve tanımı,
●Bir mesleğin gereklerini uygun olarak yerine getirmek için kişinin
yapması gereken görev ve işlemler,
●Genel olarak kullanılan araç, gereç ve donanımlar,
●Bir mesleğin gereklerini uygun şekilde yerine getirebilmek için kişinin
sahip olması gereken genel bilgi ve beceriler ile tutum ve davranışlar,
●Mesleğin uzmanlık dalları ile birlikte mevcut durumu ve gelecekte
göstereceği eğilimler,
MESLEK STANDARDINA NEDEN İHTİYAÇ DUYULMAKTADIR?
Meslek standardı hazırlanmasının başlıca amaçları
●İş gücü piyasasında, belirli meslekte istihdam edilebilmek için iş
gücünde aranan mesleki yeterlililkleri ortaya koymak,
●İş gücü piyasasının ihtiyaç duyduğu, mesleki yeterlilikleri ortaya
koyarak eğitim programcılarına müfredat hazırlamada yardımcı olmak,
●Kişilerin söz konusu mesleki yeterliliklerle donatılmasına yönelik
olarak sunulan mesleki eğitim, meslek değiştirme, mesleki ilerleme vb.
eğitim hizmetlerine destek vermek,
●Eğitim ile iş yaşamı arasında sağlam köprüler kurularak, iş yaşamının
mesleki eğitime ilgi, katılım ve katkısını arttırmak,
●İş değiştirme ve işe yerleştirme faaliyetlerine yardımcı olmak,
●Türk ekonomisinin uluslararası rekabet gücünün, nitelikli iş gücü ile
desteklenmesine yardımcı olmak,
●Uluslararası normlara uygun, saygın ve güvenilir bir sınav ve
belgelendirme sisteminin kurulmasına yardımcı olmak,
●Bütün kesimlerce kabul gören mesleki yeterlilik belgesine sahip iş
gücünün sayı ve oranını arttırmak,
●Mesleki yeterlilik belgelerine sahip iş gücü istahdamının
yaygınlaştırılması ile tüketiciye daha kaliteli mal ve hizmet
sunulmasına destek vermek,
●Mesleki yeterlilik belgesi sahibi nitelikli iş gücü hareketliliğini
arttırmak,
●Uzun vadede işsizliğin azaltılmasına ve istihdamın geliştirilmesine
katkıda bulunmaktır. MESLEK SEVİYE KRİTERLERİ SEVİYE 1 Küçük bir
değişiklikle aynı şablonda devam eden (rutin) görevleri içeren
meslekleri kapsar. Bu düzeyde çalışan kişiler dar fakat yararlı
becerilere sahiptirler. Bu düzeyde uygulanması gereken çok katı
standartlar ve/veya iş süreçleri bulunmaz. Değerlendirmeler genellikle,
denetçi veya gerektiğinde öneriler veya açıklamalar yapmakla sorumlu
olan daha üst düzey çalışanlarca yapılır. SEVİYE 2 Birden fazla sayıda
değişiklik ve karmaşıklığı içeren, iş sürecindeki diğer çalışanlarla
işbirliği yapma aktivitelerini içerebilecek meslekleri kapsar. Bu
düzeyde çalışan kişiler, belirli bir standart ve önceden tanımlanmış bir
beceriyi yüksek verimlilikte iş sürecinde pratik olarak yapabilen
kişilerdir. Bu düzeydeki görevler, öncelikle materyallerin, makinelerin
ve araçların elle kullanımında el becerisine dayalıdır. SEVİYE 3
Karmaşık (kompleks) ve rutin olmayan aktivitelerin olduğu meslekleri
kapsar. Bu düzeyde çalışan kişiler, iş sürecindeki diğer çalışanlara
(Seviye 1 ve 2) rehberlik yapmak ve kontrol etmek gibi işleri
yapabilirler. Seviye 3 den daha yüksek seviyedeki bir yeterliğe ait
beceri ağırlıklı görevleri yapabilir. Problem çözme, karar verme, iş
süreçlerini kavrama gibi zihinsel becerileri gösterebilirler. Bu
düzeydeki aktiviteler, öncelikle el becerileri üzerinde yoğunlaşılarak
oluşturulmakta ve özellikle meslekle ilgili prensipler, makineler,
araçlar ve materyallere ilişkin karar verme ve/veya tanımlamaya dayalı
uygulamalara ağırlık verilmektedir. SEVİYE 4 Geniş ölçüde karmaşık
(kompleks), teknik veya profesyonel meslekleri kapsar. Bu düzeyde
çalışan kişiler, seviye 4 den daha yüksek seviyedeki bir yeterliğe ait
geniş çaplı teknik operasyonları gerçekleştirmek, önemli bir düzeyde
bireysel sorumluluğa sahip olarak, kaynakların kullanılması (tahsis
edilmesi) ve iş sürecindeki diğer çalışanların işlerinden sorumlu olmak
gibi işleri yapabilirler. Bu düzeydeki aktiviteler, öncelikle
denetlemeyi ve mesleğe ait farklı işleri yapan çalışanların/ çalışan
gruplarının aktivitelerini koordine etmeyi kapsar. Bu düzeydeki
beceriler, denetçilerin/nezaretçilerin sıklıkla kendisinden daha alt
seviyelerde çalışanlara işi göstermeleri gerektiğinden, özellikle iş
sürecindeki ilgili alanlarda materyallerin, araçların ve makinelerin
pratik kullanımını kapsar. SEVİYE 5 İleri seviyede karmaşık aktiviteleri
(kompleks), stratejik yönetimi (talimatları), sıklıkla önceden
belirlenemeyen içeriklere sahip meslekleri kapsar. Bu düzeyde çalışan
kişiler, ileri seviyede bireysel sorumluluğa sahip olarak, sorumlu olmak
ve organizasyonun ilgili bir işlevine ait kişisel olarak sorumluluk
almak gibi işleri yapabilirler. Bir işyerinde finansal ve uygulamaya
yönelik aktiviteler içerisinde profesyonel düzeyde (eğitime dayalı)
faaliyetler için gereken zihinsel becerilere sahiptirler. İş tasarımı
boyutunun detaylarında ve üretim sürecinde üst düzey profesyonellere
yardımcı olabilmek, sorumluluklarına dayalı olarak tavsiyede
bulunabilmek ve iş sürecinin tamamlanmasında ürünün oluşturulması için
gereken becerilere sahiptirler. SEVİYE 6 Tasarım mühendisi, Bilgisayar
mühendisi, Tekstil teknoloğu, İş etüdü uzmanı, Üretim Plancısı vs.)
SEVİYE 7 Bölüm yöneticisi, Avukat (hukukçu), Yönetici Yardımcısı,
Muhasebe şefi, Ekonomist vs. SEVİYE 8 Yönetim direktörü, Genel Müdür,
Muhasebe Müdürü, Yüksek Mühendis
VII. MESLEK TANITIM BİLGİLERİMESLEĞİN MEVCUT DURUMU ve GELECEĞİ
Spor animatörlüğü hali hazırda örgün bir eğitim programı içinde yer
almadığı için ve istihdam alanlarında akıcı bir yabancı dil konuşabilme
becerisi gerektirdiği için, mesleği Türkiye'de genellikle yabancı
uyruklu spor animatörleri icra etmektedir. Bunların içinde başta Rus,
Faslı, Tunuslu ve Cezayirli'ler gelmektedir.Türk Vatandaşları içinde
genellikle Turizm ve Otelcilik ile Beden Eğitimi bölümlerinde eğitim
alanlar tercih edilmektedir. Meslek elemanları tatil bölgelerindeki
konaklama tesisleri başta olmak üzere, eğlence/ gösteri merkezleri,
temalı parklar ve spor merkezlerinde istihdam edilmektedir. Meslek bugün
ve gelecekte oldukça popüler durumdadır.
MESLEKLE İLGİLİ YASAL DÜZENLEMELER:
4857 Sayılı İş Kanunu5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek
Kuruluşları Kanunu4702 Sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitim Kanunu
İŞBİRLİĞİ İÇİNDE ÇALIŞTIĞI MESLEKLER:
Meslek elamanları işletme kapasitesine göre, eğlence müdürü veya şef
animatörün astı olarak çalışmaktadır. Meslek elemanı mesleğin icrasında,
Turist Rehberleri, Resepsiyon elemanı, Koreograf, Müzisyen, Rezervasyon
Elemanı, DJ, Tur Operasyon görevlisi, Kuaför, Makyöz, Ses ve Işık
sistemleri görevlileriyle iletişim halindedir.
MESLEĞİN DİĞER İSİMLERİ:
Küçük işletmelerde spor animatörü diğer animasyon faaliyetlerini de
(sahne ve çocuk animasyonları) yaptığı için "Animatör" olarak
anılmaktadır.
MESLEKİ HASTALIK RİSKLERİ
Kas ve eklem rahatsızlıkları, kalabalık ortamlar nedeniyle virütik
hastalıklar (Hepatit vb.),
MESLEĞİN GEREKTİRDİĞİ ÖZELLİKLER
Her türlü spor aktivitelerini yapabilecek zinde ve sağlıklı bir
beden, sorumluluk sahibi, düzgün ve akıcı bir dille Türkçe ve birden
fazla yabancı dil konuşabilen, nazik, güler yüzlü, problemler karşısında
çabuk ve doğru karar verebilen, yaratıcı ve girişken kimseler olmaları
gerekir. EĞİTİM VE KARİYER İMKÂNLARI
Bu mesleğin 4 seviyedeki eğitimi şu anda verilmemektedir. Ancak
verildiği takdirde lisans eğitimi olarak üniversitelerin Turizm Eğitimi
ile ilgili bölümleri , meslek yüksek okullarının Turizm İşletmeciliği ve
Otelcilik bölümleri ile Beden Eğitimi-Rekreasyon bölümlerinde eğitim
olanakları sağlanmalıdır. Kariyer imkanları olarak, özellikle sağlık
merkezlerinde yönetici, resort konaklama işletmelerinde Eğlence
departmanı müdürü olarak çalışabileceklerdir.Ayrıca sayılan alanlarda
yüksek lisans olanaklarından da faydalanabilmelidirler.
ÇALIŞMA ORTAMI VE KOŞULLARI
Spor animatörü bir spor-sağlık merkezi, konaklama tesisi, temalı
park, gösteri merkezleri gibi yerlerdeki, bir katılımcı topluluğu ile
beraber kapalı ve açık ortamlarda görev yapar. Çalışma ortamı, ilgili
spor dalını yapabilmeye/yaptırabilmeye imkan verecek ve faaliyeti
sırasında kullanabileceği teknik malzeme donanımı olmasını
gerektirmektedir. Çalışma saatleri uzun ve düzensizdir. Birlikte
çalıştığı amirinin ve bağlı olduğu tesisis iş yoğunluğuna bağlı olarak
hafta sonu veya akşam geç saatlere kadar çalışma söz konusu olabilir.
ÇALIŞMA ALANLARI VE İŞ BULMA İMKÂNLARI
Önemi ve etkinliği giderek artan bir meslek olduğundan iş bulma
olanağı geniştir. Özellikle konaklama işletmelerinde, bağımsız gösteri
merkezlerinde, temalı parklarda, sağlık-spor merkezlerinde spor
animatörüne ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle yurtdışı bağlantılı çalışan
işyerleri yabancı dil bilen, girişken yapıya sahip, disiplinli
çalışabilecek nitelikli spor animatörü çalıştırmaktadırlar. Günümüzde
Türk İşletmeleri özellikle konaklama işletmelerinde spor animatörlerini,
başta Bağımsız Devletler Topluluğu olmak üzere, Tunus, cezayir ve İtalya
vatandaşlarından tercih etmektedir. Çünkü Ülkemizde bu alana eğitim
veren bir kurum yoktur
.MESLEĞİN ULUSLAR ARASI SINIFLAMALARI
Uluslararası Standart Meslek Sınıflaması ( ISCO 88) :
3475Uluslararası Eğitim Standartları Sınıflaması ( ISCET) : 812