İLK REKREASYON LİDERLERİ
REKREASYONDA LİDERLİK
Yaşam biçimimizde son 30 yıl içerisinde, sosyal ve kültürel açıdan,
özellikle engelli bireyler ve bayanlar için birçok farklı program
olanağının sağlanması, çevre koruma konusunda ileri sürülen yeni
yaklaşımlar ve büyük finansal kaynakların yaratılması gibi bir çok hızlı
değişim meydana gelmiştir. Diğer bir ifadeyle daha önceki yıllarda hayal
bile edemediklerimiz bu dönemde gerçekleştirilmeye başlanmıştır.Yirminci
yüzyılda sosyal hizmetlerde en göze çarpan değişimlerden biri de spor ve
rekreasyon alanında meydana gelen gelişimlerdir.
Bu alanlardaki başarı ve büyümenin temel nedeni, kendini bu alanlarda
hizmet sunmaya adamış bireylerdir. Değişmeler bu bireylerle ilgili
yaklaşımlarda da kendini göstermiştir. Spor ve rekreasyon hizmetlerinde
görev alan ve önemli görevler üstlenen bireylerden lider olarak
tanımlananlar, sadece günümüzün değil, çok eski yıllardan beri spor ve
rekreasyon biliminin araştırma konularındandır.
ESKİ LİDERLER
Eski lider tipinin babası Joseph Lee'dir. Amerikan Oyun Sahaları
projesinin mimarı olarak tanınır. Harward Üniversitesi'ni bitiren Lee
öncelikle avukat olarak çalışmış daha sonra hayırseverlik ile ilgilenmiş
ve yaşamının büyük bir kısmını sosyal problemlere adamıştır. Lee'nin
oyun sahaları ile ilgili ilk etkinliği bir sosyal hizmet kuruluşu
tarafından yürütülen toplumsal bir ankette görev almasıdır.
1898'de basketbol, bowling, klüp aktiviteleri, ve bahçeciliği içeren bir
program hazırlayarak, Boston şehri için örnek bir oyun sahası modeli
yaratmıştır. Bu model program içerisinde iki lidere görev vermiş ve
programın 6 yıllık giderlerini kendisi karşılamıştır. Lee daha sonraki
yıllarda tüm çocukların yeterliği olan liderlerin öncülüğünde oyun
oynamaya gereksinim duyduğuna karar vermiştir. Boston'da 1913 yılında
rekreasyon departmanı kurulduğunda Lee, programın sadece oyun sahaları
ile kısıtlı kalmaması, konserleri, biniciliği, buz patenini, dansı,
kayak yapmayı da içermesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Lee, aynı zamanda programda yer alan bu spor branşları için lider
seçiminde, liderlerin branşla ilgili yeterliklerden daha çok sosyal bir
çalışan olarak özelliklerinin dikkate alınmasının gerekliliğinden söz
etmiştir. Lee'nin etkilediği çevre genişlemiş, çok arzu edilen bir yazar
ve konuşmacı olmayı hak etmiştir. Liderlerin yaratıcı yeteneklerinin
büyüklüğünü kabul etmiş ancak yerel yönetimlerde baştaki bireyin
rekreasyon için en etkin unsur olduğunu ileri sürmüştür.Lee aynı zamanda
sosyal ve bireysel çalışmalarda kalitenin (nitelik) kantiteden (nicelik)
daha önemli, bir çok alanda vasat sonuçlar elde etmektense, bir kaç
alanda gereksinimlerin tamamıyla karşılanmasının daha doğru olduğunu
belirtmiştir.
Kalite ise iyi planlanmış amaçlara, etkin, eğitimli personelle, doğru
bir organizasyon sonucunda varılmasıdır. Rekreasyon etiğini bireysel
olarak Lee'den daha fazla yaşamış başka bir rekreasyoncu yoktur. Lee
gençliğinde sporun bir çok türünü aktif olarak yaparken, müzik, tiyatro
ve resim ile de uğraşmıştır.
Dr Luther H.Gulick bir misyoner ailenin çocuğudur. Sık sık yapılan
gezilerin sonucunda yeterince eğitim alamamış ama kendi kendini eğitmiş
biridir. Rekreasyon ve park alanlarının düzenlenmelerine ilk katkıda
bulunanlardandır. Profesyonel olarak yetersiz hazırlığına rağmen,
yetenekli, yaratıcı, enerjik hatta biraz tuhaf bir liderdi. Hareket
halindeki arabasından atlayıp eşine zorlada olsa araba kullanmayı
öğrettiği söylenmektedir. Diğer eski liderlerin aksine sadece birkaç
yılını rekreasyon ile ilgilenerek geçirmiştir.
Fakat bu kısa süre içinde yaptıkları oldukça kayda değerdir.
Organizasyon konusunda uzman bir rekreasyoncu idi. Onun liderlik stili,
bir düşünceyi ele almak, geliştirmek, organize etmek, devam ettirmeleri
için başkalarına devretmek ve yeni bir fikri ele almaktan oluşmaktaydı.
Rekreasyon Gulick'in yaşamında önemli bir role sahip olmuştur. Bir çok
müzik aleti çalmış, yüzme ile uğraşmış, yelken ve kampçılık yapmıştır.
Tartışma gruplarına liderlik etmiş, sıradışı eğlenceler düzenlemiştir.
Dorothy Enderis, 45 yıla yakın bir zaman ABD'de en yaygın ve bilinen
aynı zamanda itibar edilen okul destekli rekreasyon programının
sorumlusu olarak görev yapmıştır. Rekreasyon liderliği ile ilk tanışması
kendisi ve iki öğretmen arkadaşına okul içinde yeni oluşturulan
rekreasyon programına yardım etmeleri yönünde gelen öneri ile olmuştur.
Okul bazlı bu program genişlemiş ve Enderis bu programın yöneticisi
olmuştur. Emekli olduğunda tek bir okuldan yayılan bu organizasyon 32
kapalı alan ve 62 açık alan aktivitesi hizmet vermekteydi.
Onun liderlik kılavuzunda yer alan aşağıdaki alıntı, tüm rekreasyon
liderleri için yüksek bir hedef belirtmektedir. ...Aktiviteleri yürüten
ve oyun alanlarını fiziksel aksiliklere karşı koruyan liderlerin yaptığı
bir iştir. Liderler yetenek ve tekniklerini bu görevlerine yansıtırlarsa
bir meslek yaratmış olurlar.
Eğer liderler mesleklerine kendilerini adarlarlarsa, oyun ve spor için
kendilerine gelen çocuk, genç ve yetişkinlerin belleklerine mutlu geçen
bir günden elde edilebilecekten daha ciddi değerler ve zenginlikler
taşırlar…Eski lider tipi özellikle yaratma gücü, öngörü, inanç ve
rekreasyonun bireyin temel insani ve sosyal gereksinimi olduğunu birer
sorumluluk olarak kabul etmekteydi.
Kaynak: Yrd. Doç. Dr. Ali TEKİN