Türkiyenin En Büyük Rekreasyon Sitesine Hoş Geldiniz

Liderlikte Güç ve Etki

Güç ve Etki

Güç, liderin çalışanlar veya grup üyelerinin tutum ve davranışları üzerindeki potansiyel etkisidir. Liderler güçlerini farklı yollarla elde edebilirler. Uzman gücü: Tecrübe ve bilgiden kaynaklanır. Liderin etkisi izleyenler tarafından içselleştirilir. Uzmanlık gücünü kullanan lider izleyenler arasında tutumsal bir bütünlük oluşturur ve güdülenmeyi içselleştirir. Karizmatik güç: Bireyin istisnai özelliklerinden kaynaklanır, izleyenler üzerinde coşkusal ve tartışmasız bir güven, bağlılık ve özdeşim oluşturabilir. Yasal güç: Resmi otoriteden kaynaklanır, izleyenler arasında sürekli olarak doyumsuzluk, direnme ve çatışma oluşturmaktadır.

Yasal güç, verimliliği olumsuz yönde etkileyebilir ve en düşük düzeyde itaat oluşturabilir. Ödül ve/veya zorlayıcı güç: Kaynakların izleyenleri ödüllendirmek veya cezalandırmak için kontrol edilmesidir. Kısa bir süre için izleyenlerin performansını doğrudan etkileyebilir, ancak bu gücün uzun süre kullanılması, izleyenler arasındaki duygusal ilişkileri ve doyumu olumsuz yönde etkileyebilir. Zorlayıcı güç, korkuya dayanır.

 Zorlayıcı güç, geçici bir itaat oluşturabilir. Zorlayıcı gücün yan etkileri hayal kırıklığı, endişe, intikam alma ve yabancılaşma biçiminde ortaya çıkabilir. Bilgi gücü: Uzmanlık gücüne benzerdir. İzleyenler liderin bilgi altyapısını kolayca algılayarak ona karşı bir olumlu tutum içinde bulunurlar.
Politik güç: Etki yaratmak için şu taktikleri ortaya koyar:

- Karar sürecinin kontrolünü sağlamak,

- Birleşmeyi sağlamak,

- Muhaliflerin desteğini almak.

Yasal, ödül gücü ve zorlayıcı güç, örgütsel gücü oluştururken uzmanlık gücü ve karizma gücü daha çok kişisel güçleri oluşturmaktadır. Karizmatik güç liderin kişiliğine ve kişilik yapısına dayanmaktadır. Araştırmalar liderlerin diğerlerini etkilemek, izleyenlerin memnuniyet ve performansını arttırmak için gücün bir kaç farklı formunu kullanmaları ve pozisyon gücünden (kaynak kontrolü, ödül-ceza, resmi otorite, danışma) daha çok bireysel gücü tercih etmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.

Liderin etkili olabilmesi için problemlere çözüm üretme yeterliğine sahip olması, çalışanlarına eşit ve saygılı davranması, duruma uygun politik stratejiler tercih etmesi, minimum pozisyon gücü sergilerken hak edenleri ödüllendirmesi ve güvenlik açısından uygun değişiklikleri yapması gerekir. Başarılı yenilikleri başlatabilen liderler çalışanları tarafından yüksek bağımlılık ve güven ile ödüllendirilir ve daha yüksek bir statü ve etki sağlarlar.

Bu yüzden yöneticilerin ve çalışanların bireysel rollerini, beklentilerini ve sınırlılıklarını açığa çıkarmak önemlidir. Sosyal değişim teorisi yöneticiler ister seçilmiş isterse atanmış olsun, çalışanların yöneticilerinin başarılı ve yanlış tutumlarına karşı reaksiyonlarının farklı olduğunu belirtmektedir. Başlangıçta, çalışanların çoğu tarafından desteklenen seçilmiş yöneticilerden beklentileri daha fazladır. Ancak bu beklentiler sonuca ulaşmazsa çalışanlar tarafından reddedilir ve güven ve saygılarını yitirirler.

Kaynak: Yrd. Doç. Dr. Ali TEKİN