Türkiyenin En Büyük Rekreasyon Sitesine Hoş Geldiniz

Liderlik Tipleri

Liderlik tanımlamalarında, liderliğin bir grup olayı olduğu ve bir etki sürecini içerdiği belirtilmesine rağmen, liderlik genel olarak dörde ayrılır: Yönetimsel Liderlik, Koşulsal Liderlik, Dönüştürümcü (Transformasyonel) Liderlik ve Karizmatik Liderlik.Yönetimsel Liderlik Yöneticilerin, organizasyondaki diğer bireyleri bazı başarıları elde etmek için kasıtlı olarak etkileme teşebbüsü şeklinde tanımlanabilir Spor ve rekreasyon organizasyonlarında, eleman ve malzemelere göre amaçları belirleme ve sonuca ulaştırma spor yöneticilerinin sorumluluğundadır.

Yöneticilerin liderlik yeteneklerinin organizasyonun başarıya ulaşmasındaki rolü yadsınamaz.

Spor organizasyonlarındaki resmi rolleri nedeniyle spor yöneticileri çalışanları amaçlar doğrultusunda desteklemek ve bu amaçlara ulaşma hususunda onları motive etmek sorumluluğunu taşırlar.Nitelik olarak farklı olsa da yönetim ve liderlik birlikte hareket ederler. Yöneticiler işlerin nasıl yapıldığı, liderler ise işlerin insanlara ne anlam ifade ettiği ile ilgilenirler.
Yöneticiler işi doğru yapan, liderler ise doğru işi yapan insanlardır.Spor ve rekreasyon organizasyonları gibi insana hizmet eden organizasyonların her ikisinde de etkili liderlik kesinlikle ele alınmalıdır.

Etkili liderlik karmaşıktır ve lider-yönetici tarafından sergilenen birçok farklı aktivite ve olayı kapsar Genellikle çalışanların üzerinde etki yaratabilmek için özel bir müdahale etmek, tutum sergilemek ve gerekli özelliklere sahip olmak zordur.

Yönetimsel liderlik, resmi otoritenin, yeteneklerin, bilginin, cesaretin, zekânın, çok çalışmanın, karalılığın ve içgüdünün zarif bir karışımıdır.Koşulsal LiderlikKoşulsal teoriler, farklı durumların farklı liderlik özellik ve yeteneklerini gerektirdiğini kabul eder. Liderin etkili olabilmesi için, koşula uygun özellikleri ve yetenekleri sergileyebilmesi gerekir. Son yıllarda sıkça araştırılan koşulsal değişkenler çalışanların görevlerinin yapısı, lider-çalışan ilişkisi ve liderin resmi otoritesi, amaçlar ve amaçlara ulaştıran yollar arasındaki bağlantı, karar verme izlekleri (prosedürleri) ve çalışanların olgunluğudur.

Koşulsal teorilerin kavramsal zayıflıkları vardır ve doğru olmayan ölçümlere ve zayıf araştırma tasarımlarına dayanmaktadır.

Bulgular çok özel değildir ve uygulaması zordur. Spor ve rekreasyon yönetiminde sayısız koşulsal faktör vardır. Spor yöneticilerinin her koşulun gereksinimlerini karşılaması, üye ve çalışanları her yönden memnun etmesi hemen hemen imkânsızdır.Koşulsal liderlikle ilgili olarak Friedler’in ileri sürdüğü Friedler’in Koşulsallık Teorisi’ne göre liderliğin önemli noktaları aşağıdaki gibidir:

* Liderin grup üzerindeki etkisi koşuldan koşula değişebilir

* Herhangi bir birey, koşula uygun liderlik stilini sağlayabilirse lider olabilir.

* Koşulu değiştirmek, lideri değiştirmekten daha kolaydır.

Fiedler’e göre liderlik etkisi veya liderliğin varlığını sürdürebilmesi için, lider stilinin gruba ve grubun amaçlarına uygunluğu ve grubun veya işin yapısına bağlıdır. Bu konu üzerinde farklı sonuçlara ulaşan çalışmalarda bulunmaktadır. Bu çalışmalarda araştırmacılar, liderin farklı durumlardaki davranışına odaklanan, Araç-Amaç, Koşulsallık ve Uyum-Tepki Teorilerini ortaya atmışlardır.

a. Araç-Amaç TeorisiDurumsal liderliğe daha farklı bir açıdan yaklaşmakta, takipçilerin gereksinim ve amaçlarına vurgu yapmaktadır. Teoriye göre, takipçiler amaca ulaşmak için yalnız başlarına yol alırken, liderin uygun işlevi gerek duyulan rehberlik, destek ve ödüllendirmeyi sağlar. Teori liderin yardımcı unsur olarak işlev gördüğünü ileri sürer. Lider takipçilerin önüne çıkabilecek engellerin ortadan kaldırılmasına yardımcı olur ve bireysel doyum için fırsatları arttırır.

b. Durumsallık TeorisiBu teori liderin özel bir olgunluk gereken durumda uygun bir şekilde davranması fikrine dayanır. Etkili liderlik için anahtar unsur, etkilemeye çalıştığınız bireyin ya da grubun olgunluk düzeyini iyi anlayabilmektir. Bu teorinin pratiğe dökülmesi rekreasyon liderleri için zor olsa da, belli bir dereceye kadar uygulamak mümkündür. Serbest zaman aktivitelerindeki olgunluk düzeyinin, yaş, duygusal ve fiziksel olgunluk ile sürekli olarak artacağını varsayarsak, durumsal liderlik teorisi, her bir olgunluk düzeyi için muhtemelen özel bir liderlik stilinin gerekliliğini ileri sürer.

c. Uyum-Tepki TeorisiLiderlik davranışının organizasyonun koşullarına (rekreasyon için katılımcıların istek, gereksinim ve baskılarına) uyum sağlamasını içerir. Liderin uyum davranışları organizasyonun büyüklüğü, gelişmişliği ve resmi yapısı tarafından kontrol altında tutulmaktadır.Tepki davranışları ise liderin kontrolü altındadır. Uyum-Tepki Teorisi bazı sınırlamalara sahip olsa da, rekreasyon liderliğine belli düzeyde uygulanabilir.

Karizmatik Liderlik Son yıllarda karizmatik ve dönüştürümcü liderlik ile ilgili araştırmalar ilgi çekmiştir. Karizmatik lider şu özellikleri ortaya koyar: yüksek özgüven, konuşma yeteneği, inanç ve ideallerinde etik yaklaşım, amaçları açıkça ortaya koyma ve bu amaçlara doğru motivasyon sağlama. Karizmatik liderler yüksek ikna yeteneklerine ve bireysel güce sahiptirlerDönüştürümcü LiderlikDönüştürümcü liderlik, karizmatik liderlikten bir basamak yukarda değerlendirilmiştir.

 Araştırmalar bu tip liderlerin takipçilerinin üst düzey gereksinimlerini karşılayabildiklerini, bağlılık ve sorumluluklarını arttırabildiklerini, çalışanları özel ilgilerinden vazgeçirip organizasyon yararına yönlendirebildiklerini ortaya koymuştur. Dönüştürümcü liderlik için 6 adımdan söz edilmiştir

- Değişim için bir gereksinim yaratma,

- Değişime karşı koymayı ortadan kaldırma,

- Değişim için bireysel sorumluluk ve özveride bulunma,

- Vizyon belirleme,

- Sorumluluk duygusunu oluşturma,

- Vizyonu kurumsallaştırma.

Kaynak: Yrd. Doç. Dr. Ali TEKİN