Dağcılık Ve Dağcılık
Nedir..?
Dağcılık
Dağcılık, dağlarda yürüyüş ve kamp kurmanın yanı sıra tırmanma sporunu da
kapsayan bir doğa sporudur 18.-19. yüzyılda Avrupalı (İngiliz ve
Fransızlar başta olmak üzere) zenginlerin boş zamanlarını değerlendirme ve
hayatlarının rutinlerini yeni maceralarla süsleme arayışı neticisinde bir
spor sayılmaya başlanan dağcılık, 20.yüzyılın başında diğer ulusların da
ilgisini çekmeyi başarmıştır.
Uluslararası bir spor haline gelmesi ise, 1931 yılında, merkezi Cenevre'de
olan Uluslararası Dağcılar Birliği (UIAA)'nin kurulmasıyla mümkün
olmuştur. İzleyen yıllarda, belirli teknik ve emniyet yöntemlerinin
geliştirilmesine paralel olarak kendine özgü disiplini ve ilkeleri olan
bir spor haline dönüşen dağcılık, birçok doğa sporunun da önünü açmıştır.
Günümüzde en çok rağbet gören doğa sporlarından biri olsa da, bu spora
eklenebilecek yeniliklerin azalması, yeni neslin yeni doğa sporlarına daha
fazla ilgi duyması ya da bu tür sporlara yönelmesi nedeniyle, 20. yüzyılın
başındaki popülaritesini kaybetmeye başlamıştır.Türkiye'deyse dağcılık,
üniversite klüpleri ve Türkiye Dağcılık Federasyonu (TDF) bünyesinde
canlılığını korumaktadır.
Konu başlıkları
1 Dağcılık Stilleri
1.1 Alpin Stil
1.2 Trekking(Doğa Yürüyüşü)
1.3 Ekspedition
1.4 Ferrata
1.5 Sportif Tırmanış ( Sport Climbing)
1.5.1 Bouldering
1.5.2 Kaya Tırmanışı
1.5.3 Uzun Duvar Tırmanışı
1.5.4 Yapay Duvar Tırmanışı
2 Kaynakça
3 Türkiye'deki Dağcılık Kulüpleri
4 Türkiye'de Dağcılık ve Diğer Doğa Sporları Hakkında Tartışma Forumları
5 Türkiye dağcılık ve kaya tırmanış rehberi
Dağcılık Stilleri
Alpin Stil
Dağcılar kayalar ve buzlar üzerinde.Hafifliğin ve hızın ön plana çıktığı
ve aynı zamanda teknik tırmanış içeren dağcılık sporunun esas ruhunu
temsil eden tırmanış sitilidir. Ana ve ara kamp yoktur. Hızlı ve hafif
olmak için tek kamp noktasından hareket edilir. 'Temiz tırmanış' diye
tabir edilen ve tırmanış sonrası rotayı değiştirmeyen 'doğal' yöntemler
kullanılır.
Yapay yöntemlerden tamamen uzak olan bu tırmanış stilinde tırmanıcılar
bütün zorluklar ve risklerle kendi başlarına başa çıkarlar. Temelindeki bu
yöntemlerden dolayı 'macera ruhu' ile beslenir.Trekking(Doğa Yürüyüşü) Dağ
veya doğa yürüyüşüdür.
Önceden belirlenmiş bir parkurdan yürünür. Günübirlik veya kamplı
olabilir.Ekspedition Uzun süreli ve çok amaçlı (zirve tırmanışları,
araştırma gezileri ve tırmanışları gibi etkinlikleri kapsayan)
etkinliklerdir. Genelde ana kamp ve ara kamplar olur.Ferrata Kayaya
sabitlenmiş metal merdivenleri kullanarak tırmanma stilidir.
Sportif Tırmanış ( Sport Climbing) Genellikle kaya üzerinde ya da yapay
duvarlarda kullanılan tırmanma stilidir. Kendi içinde dört ana kısma
ayrılır.
Bouldering Yerden fazla yükselmeden, kaya tırmanma tekniklerini kullanarak
yapılan antrenmandır. Amacı kolları kuvvetlendirmek ve teknik çalışmaktır.
Kaya Tırmanışı Önceleri dağcılığın bir kolu olarak tanınan kaya tırmanışı,
uzun süredir rüştünü ispatlamış, bağımsız bir spor dalı. Bu spora, doğayla
baş başa, fit ve sağlıklı kalmak, biraz da adrenalini damarlarında
hissetmek için başlayanlara gore, tırmanmanın kısa süre sonra bir tutku
halini alır.oğayla iç içe olmaktan, trekking gibi sporlardan
hoşlanıyorsanız kendinizi biraz zorlamak için kaya tırmanışı iyi bir
seçenek olabilir. Her ne kadar ekstrem bir spor olarak kabul edilse de
gözünüz korkmasın. Kaya tırmanışı, heyecan duygusunun veriyor, stratejik
karar verme yeteneğinizi geliştiriyor. Denge, estetik, esneklik ve gücü
bir araya getiren bu sporda doğaya rağmen değil, ona uyum sağlayarak
ilerleniyor. Fiziksel güç ve zekayı aynı anda kullanmak gerekiyor.
Bir nevi insan kendi kendine meydan okuyor! Kaya tırmanışında, kol ve
bacak kasları başta olmak üzere, vücudun hemen hemen bütün kasları
çalışıyor. Kayaya yaklaşılan pozisyonlar ise karın kaslarına fayda
sağlıyor. Doğa ile iç içe olmak ve temiz hava, tabii ki beden ve ruh
sağlığımızı olumlu yönde etkiliyor. Kaya tırmanışı, sportif tırmanış(spor
tırmanış) ve geleneksel tırmanış olarak ikiye ayrılıyor. Yeni başlayanlara
sportif tırmanış tavsiye edilir. Yıllardır kaya tırmanışı yapan, Wolftrack
Doğa Sporları Merkezi eğitmeni Reşat Nuri Ülger, bu sporun kişinin
özgüvenini geliştirmede faydası olduğunu söylüyor. Bir başka kaya
tırmanıcısı Tuğba Belkayalı ise, kendini daha özgür hissettiği ve
stres
attığı için bu sporu yaptığını anlatıyor. Belkayalı'ya göre içinde az da
olsa tehlikeyi barındırması bu sporu onun için daha zevkli hale getiriyor.
Geleneksel tırmanış daha onceden konulmus boltlar olmadan sadece
yaninizdaki malzemeleri kullanarak tırmanma şeklidir.
Sportif tırmanış önceden yerleştirilmiş boltları takip ederek, üstüne
ekspres yerleştirerek rota üzerinden tırmanma şeklidir. Geleneksel
tırmanışa göre daha kolay ve daha güvenlidir.
Tanımlar
Bouldering: Özelikle kaya tırmanışına yeni başlayanlar için çok
faydalı bir antrenman. Teknik, kuvvet ve dayanıklılık gibi becerilerin
geliştirilmesine katkı sağlıyor. Kaya tırmanışı ayakkabısı ve toz torbası
kullanılıyor. Yerden fazla yükselmeden(en fazla 2-3 metre), genel olarak
yatay hareket ederek, teknik geliştirmeye yarar. Yükselme amaçlı
olmadığından genelde güvenlik alınmaz. Tecrübeli tırmanıcılar da antrenman
için bouldering yaparlar.
Lider tırmanış: Geleneksel ya da spor tırmanışta dağcının önce ya
da önden çıkmasıdır. Lider tırmanan artçıya göre daha riskli
tırmanmaktadır. Top-rope tırmanış için de önce lider tırmanılıp ip atılır.
Lider tırmanıcı ara emniyet noktalarına(örneğin spor tırmanışta boltlara)ekpres
takıp burdan ip geçirir. Aralari 2 ila 5 metre olan bir ara emniyet
noktasından öbürüne kadar düşme riski vardir. Ancak düşerse bir önceki ara
emniyet noktasına kadar düşer.
Top-rope tırmanış: İpi atılmış bir rota üzerinden spor tırmanış
yapılmasıdır. Tırmanış ipi, rotanın tepesindeki istasyondan geçerek
tırmanışçıya gider. İpin diğer ucu da emniyet alan kişide
bulunur.Tırmanışçı tırmandıkça, ipte oluşan boşluğu emniyetçi alıyor. İpli
tırmanışlar içinde en güvenlisidir Top-rope. Top-rope tırmanışta düşülürse
ancak ipin esnemesi kadar aşağı inilir. Ancak top-rope tırmanış için önce
birisinin lider tırmanış yapıp rotayı "açması" gerekmektedir.
Serbest Stil En çok kullanılan tırmanış türü. Free climbing denilen bu
tırmanışta, yükselmek için yapay tekniklere kesinlikle başvurulmuyor. İp
ise tırmanan kişiyi, düşüş ihtimaline karşı, tehlikeden korumak için
kullanılıyor.
Free-solo Hiçbir emniyet aleti kullanılmadan, kaya tırmanış ayakkabısı ve
toz torbasıyla yapılıyor. Free-solo fazlasıyla deneyim gerektiriyor. Zaten
bu türde tırmanan sayısı oldukça az. Bu stilde tırmanmak için fiziksel
olduğu kadar psikolojik olarak da hazır olmak gerekiyor. Çünkü, yapılan
hata çoğunlukla ölümle sonuçlanıyor. Çıplak ayakla da tırmananlar var.
Yapay tırmanış Yükselmek için çeşitli aletlerden faydalanılarak yapılan
tırmanış türü. Yapay tırmanışta, sikke, jumar, hook, ip, merdiven gibi
aletler kullanılıyor. Çıkışta, lider tırmanıcının örneğin sikkeye
(tutunmak için kayaya çakılan çivi) basması durumuna yapay çıkış adı
veriliyor.
Nasıl eğitim alınıyor? Kaya tırmanışı eğitimi veren bir çok doğa sporu
merkezi var. Eğitimin ilk aşaması teorik dersler;Öncelikle, tırmanış
teknikleri, stilleri, tırmanış ve iniş istasyonlarının kurulması, top-
rope (tırmanış ipi) ve malzemeler hakkında ayrıntılı teorik eğitim
alınıyor. Bir sonraki aşamada uygulamaya geçiliyor. Malzeme takıp
çıkartmak, yerden birkaç metre yükselerek yapılan egzersizlerle ip inişi
ve top rope tırmanış uygulaması yapılıyor. En son aşamada lider tırmanışın
(eğitim alındıktan sonraki uzmanlaşılan tırmanış) temel bilgileri alınıyor
ve tecrübeli bir kaya tırmanışçısıyla beraber uzun rotalarda tırmanışlara
başlanıyor.
Uzun Duvar Tırmanışı Kaya tırmanma tekniklerini ve emniyet malzemelerini
kullanarak bir ip boyundan daha yüksek olan kaya üzerinde yapılan tırmanış
şeklidir.
Yapay Duvar Tırmanışı Genellikle kapalı alanlarda (bazen açık havada)
kimyasal malzemeler kullanılarak yapılan sabit veya ayarlanabilen duvar
sistemlerine (genellikle yarışmalara yönelik olarak yapılmış farklı
boyutlarda duvarlara) tırmanma etkinliğidir. Yapay duvarlar, farklı
biçimlerde ve aralıklarda basamak ve tutamakları içerir
Yapay duvar tırmanışlarında, duvara dagcılıkta kullanılan teknik
malzemelerin yerleştirilmediği "top rope" (üstten emniyetli ip) tekniği de
kullanılmaktadır
|
